Woelingen over Jaepje Bruinbrood

11 januari 2016 door Willem Schneider

Mathilde, mijn dochter, zingt op een prachtig koor en dan is de tijd rond de kerstvakantie een uitstekend moment om de uitvoeringen van dit koor in de diverse oude kerken in de regio te bezoeken. Bijv. De Singelkerk in Ridderkerk. Als oud-Ridderkerker geeft dat natuurlijk veel herinneringen en zeker als je het boek "Woelingen" over de geschiedenis van Ridderkerk hebt gelezen. Kan je voorstellen dat in deze vredige kerk in het voorjaar van 1795 op de kansel de revolutie werd verkondigd? Bestuurders en de aanhangers van Oranje verwensten daar de patriotten en andersom. De scheiding tussen kerk en staat was dus (letterlijk) in Ridderkerk in aanloop tot de Franse Revolutie flinterdun, zo niet afwezig.

Woelingen: vluchtelingen nu
Het afgelopen jaar was een jaar van woelingen en dat zal in 2016 niet minder worden. Ik denk dan het probleem van de vluchtelingen. Een item, dat lokaal veel emotie heeft losgemaakt. Dat gebeurde ook met de komst van de Bosnische vluchtelingen rond 2003 toen een AZC in ons dorp kwam. Toen was het ook een woelige periode, meer dan momenteel het geval is. Maar zo'n 12,5 jaar geleden was de gemeenteraad wel eensgezind en stonden ze pal achter het opvangbeleid van het college. En laten we dat nu a.u.b. ook doen! Het vluchtelingenbeleid krijgt immers een gezicht als je niet kijkt naar de cijfers, maar bijv. naar de vluchtelingen zelf. Ik vond het indrukwekkend als je van een wat oude Syrische vluchteling bij zijn afscheid een hand krijgt. Hij is goed opgeleid en spreekt goed Engels en Russisch en geeft aan dit niet gewild te hebben, Hij bedankt ons voor de opvang en wenst me een "farewell". Indrukwekkend, want hoe moet hij verder in de toekomst? Dat is toch Правда (pravda, de waarheid)?

Woelingen: vluchtelingen toen
In 1913 zei de liberale afgevaardigde Frans Drion van het kiesdistrict Ridderkerk in de Tweede Kamer tijdens de verkiezingscampagne: "Soms bemerkt men (...) maar alleen wat beweging aan de oppervlakte; dan weer kookt en woelt het in de diepte".
Natuurlijk, woelingen bij de plaatselijke bevolking zijn er inn het verleden ook geweest, zoals in Ridderkerk. Zo kreeg de Riddderkerse burgemeester De Zeeuw kreeg 8 oktober 1914 het dringende verzoek Belgische vluchtelingen te huisvesten. Na overleg met wethouders en enkele raadsleden (ja, ook toen al!) stuurde De Zeeuw per telegram de boodschap dat zijn dorp op korte termijn hoogstens 150 Belgen kon opvangen. Direct werd  de opvang opgepakt:  "Vluchtelingencommissies" zouden onderdak en materialen gaan regelen. In "Volksbelang" te Bolnes konden 60 Belgen ondergebracht worden. Het "bij-gemeentehuis" bood plaats aan 40 man, de openbare school aan de Pruimendijk kon 25 Belgen herbergen, particulieren thuis konden 25 vluchtelingen onderbrengen. Maar wat wil het geval?
Op 10 oktober arriveerden er geen 150 maar bijna 400 Belgen per schip in Ridderkerk. De 4 commissies (in Bolnes, Dorp, Rijsoord, en Pruimendijk) kregen de taak de opvang te organiseren. Sommige mannen gingen op de vlasserij van Van Nes aan het werk.
Ook toen was er vanuit de gemeenteraad oppositie. "Burgemeester en Wethouders schijnen met genoegen het verblijf der menschen zoo lang mogelijk te bestendigen en wel mijn inziens om twee redenen: ten eerste het openbaar onderwijs in 't gedrang te houden en ten tweede hun persoonlijk voordeel of die van hun naaste familieleden", zo meende het raadslid Plaisier. Hij verwees bij het laatste naar het feit dat de broer van de burgemeester kruidenier in het dorp was en de broer van een wethouder bakker. Hij schreef zelfs aan de toenmalige minister van Binnenlandse zaken/premier  Cort van der Linden: "uwe excellentie begrijpt zeer goed dat de aanwezigheid van die menschen voor H. de Zeeuw geen windeieren zal geven". Een nogal insinuerende opmerking, zou ik denken. Nee, de toenmalige collegeleden hadden geen eierboeren in de familie... 

Woelingen over Jaepje Bruinbrôôd
Woelingen waren er in deze tijd ook onder de Ambachtse bevolking. Niet om vluchtelingen maar om het gebruik van nieuwe technieken. Er kwam namelijk een echte busverbinding tussen Hendrik-Ido-Ambacht en de omliggende dorpen. Dat gaf nog wat discussie onder de bevolking. Een passage een editie van het Historisch Genootschap (23 december 2009) maakt u deelgenoot van de discussie:
"t Zal wel druk worre in tambacht zee Kees den Bok uit de Kerkstraat; de omnibusse van Stokke uit Zwindrecht breng ie nou voor een dubbeltie van Rezoord naar tambacht en voor een kwartie naar Zwindrecht. De burgemééster Jaepie Bruinbrôôd  (de bijnaam van burgemeester F.R. van der Wedden) had in de geméénteraad opgemorekke dattet een héle vooruitgang zou weze voor ons durp, om datteme dat end naer Dord niet meer zouwe hoeve te lôpe. (--) Toch zijnder nog zat die naer Dord blaive lôpe. Dun ouwe Jacob Visser uit den Pruimendaik die bekans tachentug jaer is, lóópt nog elken dag anderhalf uur heen en achterhalf uur terug naar Dord an de Voorstraet waar die werkt".  Een fitnesscentrum voor ouderen had je destijds dus niet nodig!

Woelingen: in het dialect
Als je dit dialect bestudeert, zie je dat het een mengeling is tussen het Hollands, Brabants, uit het Alblasserwaard en het Zeeuws. Het  is een conservatief dialect met veel verkleinwoorden, die eindigen op "ie". Invloed van taal van de Kust-Germanen (met veel h-klanken), die bijv. wel in het dialect op Goeree-Overflakkee of in Friesland voorkomen, zijn er bij het 't Ambachts nauwelijks.

Woelingen in diepte, tijd en toekomst
"Soms bemerkt men (...) maar alleen wat beweging aan de oppervlakte; dan weer kookt en woelt het in de diepte". Een uitspraak uit 1913, maar een uitspraak die in 2016 ook van toepassing zal zijn.. Oud-burgemeester Hof zei het zo: "Wie zich een toekomst wil bouwen, heeft een verleden nodig".

Cookies

Deze website gebruikt noodzakelijke cookies voor een correcte werking en analytische cookies (geanonimiseerd) om de statistieken van de website bij te houden. Marketing cookies zijn nodig voor laden van externe content, zoals YouTube-video's of widgets van Sociale Media. Zie ons cookiebeleid voor meer informatie, of om je instellingen later aan te passen.