Ambacht op scherp: een dorp dat zichzelf opnieuw moet uitvinden
Er zijn van die momenten waarop een dorp even in de spiegel kijkt. Niet vluchtig, niet terloops, maar echt kijkt en zich afvraagt: wie zijn wij eigenlijk geworden? De verkiezingscampagne van 2026 in onze gemeente is zo’n moment. Niet omdat de posters feller zijn. Ook niet vanwege de grote(re) kopstukken - die in de lucht, op de grond, schuin, gedraaid of beschadigd - op sandwichborden aan lantaarnpalen hangen of zweven. Maar omdat er onder de oppervlakte iets schuurt. Ambacht is in beweging. En Ambacht houdt niet van beweging.
We zijn een ‘dorp’ dat graag zegt dat het een dorp wil blijven, maar ondertussen groeit, verandert, schuurt, botst en zoekt. Een dorp dat zich afvraagt of het nog wel past in het jasje dat het al decennia draagt. Een dorp dat zich afvraagt of dat jasje überhaupt nog dicht kan.
Het moment waarop dit besef bij mij landde, kwam niet tijdens een debat of een campagnebijeenkomst, maar op een zondagsdienst in de kerk. De banken waren gevuld met vertrouwde gezichten, de stilte was gedragen. De woorden van de predikant waren zoals altijd bedoeld om te verbinden, te troosten, te duiden. Maar ergens in die woorden klonk een duidelijke politieke voorkeur door. Een suggestie dat een stem op SGP‑ChristenUnie niet alleen een politieke keuze zou zijn, maar ook een keuze die paste bij de geestelijke traditie van ons dorp. Het was geen oproep. Geen instructie. Geen vingerwijzing. Maar hij was er wel.
Het bracht me terug naar verhalen uit de verzuilde periode, toen in Gereformeerde kerken de keuze voor de Antirevolutionaire Partij (ARP) als vanzelfsprekend werd gezien, en in Rooms‑katholieke kerken voor de Katholieke Volkspartij (KVP). De bestuurders van een voorloper van de ChristenUnie, het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV), gebruikten ook de kansels in kerken ook als propagandaplatform voor hun partij. Toen bestonden politiek en geloof niet naast elkaar, maar in elkaar overvloeiden. Toen de stemhokjes gevuld waren met een overtuiging, maar vooral met gehoorzaamheid. Ik voelde geen boosheid of verontwaardiging, toen ik deze suggestie hoorde. Eerder een soort herkenning. Een echo uit het verleden die zich even liet horen.
Maar het zette me wel aan het denken. Want als er één moment is waarop een dorp zichzelf moet bevragen, dan is het tijdens verkiezingen. En als er één plek is waar die vragen niet vanzelfsprekend thuishoren, dan is het wel in de kerk.
Reclamefolder van het GPV in mei 1978. Kerkleden kregen van de predikant de oproep om GPV te stemmen.
Vrouwen op de lijst
Wat mij dit jaar extra opviel, is het overzicht van vrouwelijke kandidaten. Niet omdat er ineens een feministische golf door Ambacht raast, maar omdat de cijfers iets onthullen wat we niet mogen negeren.
Toen ik de lijsten naast elkaar legde, zag ik het meteen: sommige partijen hebben vrouwen op herkenbare plekken staan, alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Het CDA met vijf namen, de VVD met vier vrouwen stevig in de top. Realistisch Ambacht en D66 hebben drie vrouwen op de lijst, GroenLinks/PvdA twee. En dan is er die ene rij onderaan de tabel: Echt Voor Ambacht, met nul vrouwen.
Bij de gezamenlijke lijst van SGP–ChristenUnie valt nog iets anders op. Drie vrouwen, allemaal uit de ChristenUnie‑hoek. Geen enkele uit de SGP. Het voelt alsof één helft van de lijst openstaat voor vrouwen en de andere helft nog altijd op slot zit. Dat is op zichzelf niet vreemd: de ChristenUnie heeft een traditie van vrouwelijke vertegenwoordiging. Maar in Ambacht is die partij geen zelfstandige speler meer. Ze is onderdeel van een constructie met de lokale SGP, een partij die in het algemeen vrouwen niet op verkiesbare plekken zet. Natuurlijk zijn er positieve uitzonderingen in het land, zoals in Vlissingen. In Ambacht gebeurt het in elk geval niet.
Overzicht vrouwelijke kandidaten op de kieslijsten in Ambacht
AH van der Poel schreef een brandbrief naar het Ambachtse bestuur in verband met de opening van winkels op zondag
Winkels op zondag open? Het dossier dat Ambacht in tweeën splijt
De discussie over zondagopenstelling van winkels is misschien wel het meest symbolische dossier van deze verkiezingen. Het gaat niet alleen over openingstijden. Het gaat vooral over identiteit. Over het gevoel dat als de winkels opengaan, er iets van het dorp verloren gaat.
De standpunten zijn glashelder:
· SGP‑ChristenUnie: winkels blijven dicht; rust op zondag is een zegen voor iedereen.
· CDA: zoekt balans; wil maatwerk en zorgvuldigheid. Wil ook een onderzoek bij winkeliers en consumenten.
· VVD: ondernemer beslist zelf; zondagopenstelling hoort bij een modern dorp.
· Gemeente Belangen: keuzevrijheid voor ondernemers; winkels mogen open.
· D66: ziet zondagopenstelling als logische stap in een veranderende samenleving.
· GroenLinks/PvdA: pragmatisch; ondernemers mogen kiezen, werknemers moeten beschermd worden.
· Realistisch Ambacht: volledig vóór; zondagsrust is een persoonlijke keuze.
· EVA: eveneens vóór; vrijheid voor ondernemers en inwoners.
Maar de werkelijkheid is nog duidelijker:
· Picnic rijdt al jaren op zondag door de wijk.
· Ambachters doen in grote getalen boodschappen in Zwijndrecht en Dordrecht.
· De economie is 24/7, behalve in Ambacht en zelfs dat is een illusie.
De vraag is niet meer óf Ambacht meegaat. De vraag is wanneer we durven toe te geven dat we al lang veranderd zijn. Dit geldt ook voor veel mensen die juist voor Ambacht kiezen, omdat het een dorp is waar op zondag nog rust is, al dan niet vanuit een religieuze achtergrond.
De standpunten:
· SGP‑ChristenUnie: humaan, kleinschalig, zorgvuldig; opvang op schepen blijft zolang het moet.
· CDA: fatsoenlijke opvang, maar wel beheersbaar; verantwoordelijkheid nemen.
· D66: duurzame opvang, integratie en taal centraal.
· GroenLinks/PvdA: menselijkheid voorop; kinderen mogen nooit de dupe zijn.
· Gemeente Belangen: opvang volgens wet; integratie bevorderen.
· VVD: geen AZC op land; opvang op schepen zolang het wettelijk verplicht is.
· Realistisch Ambacht: geen AZC; opvang afbouwen zodra het mag.
· EVA: opvang afbouwen na intrekking Spreidingswet.
Wat mij opvalt: bijna iedereen praat over aantallen, locaties en risico’s. Weinigen praten over mensen. Behalve Naeim Safaye (GroenLinks/PvdA), die als voormalig vluchteling precies weet wat opvang betekent. Zijn verhaal is een ongemakkelijke spiegel: dat we soms discussiëren over mensen alsof het dossiers zijn. Zeer zorgelijk zijn dan ook de reacties die lezers op Facebook van Ambacht.net op zijn menselijke verhaal geven.
Wonen: strijd tussen ruimte en realiteit
Als er één onderwerp is dat iedereen raakt, dan is het wonen. Starters die geen kant op kunnen. Ouderen die willen doorstromen maar geen passende woning vinden. Gezinnen die klem zitten tussen ambitie en betaalbaarheid.
De standpunten:
· SGP‑ChristenUnie: kleinschalige bouw, behoud van 'dorpse karakter.'
· CDA: creatief bouwen — optoppen, woningdelen, prefab.
· D66: meer sociale woningbouw, hoger bouwen aan randen.
· GroenLinks/PvdA: minimaal 30% sociaal, ook in hoogbouw.
· Gemeente Belangen: verdichting in Overkerk (een buurt in de wijk Krommeweg), mix van woningtypen.
· VVD: doorpakken, ook bij bezwaren; slim omgaan met ruimte.
· Realistisch Ambacht: gelijke kansen voor iedereen; geen voorrang voor statushouders.
· EVA: optoppen en prefab als snelle oplossingen.
Kortom:
Ambacht wil starters behouden, maar geen hoogbouw.
Ambacht wil ouderen laten doorstromen, maar geen appartementencomplexen.
Ambacht wil leefbaarheid, maar geen parkeerdruk.
De campagne staat vol met plannen voor meer handhaving, meer boa’s, meer verlichting, meer toezicht. En ja, dat is nodig. De overlast rond winkelcentra is reëel. Fatbikes zijn soms projectielen op twee wielen. En jongeren hangen vaker rond omdat er weinig alternatieven zijn.
De standpunten:
· VVD: harde aanpak, cameratoezicht, rollerbanken, gebiedsverboden.
· Realistisch Ambacht: meer boa’s, sneller ingrijpen.
· Gemeente Belangen: veilige fietspaden, gescheiden routes.
· SGP‑ChristenUnie: sociale cohesie en rust als basis.
· CDA: wijkgericht werken, preventie én handhaving.
· D66: 30‑km‑zones, “auto te gast”, jongerenwerk versterken.
· GroenLinks/PvdA: regionale samenwerking, regels voor fatbikes.
· EVA: remmende maatregelen bij scholen en winkelcentra.
Maar het echte gesprek voeren we nauwelijks: dat jongeren zich vervelen. Dat er geen uitgaansplek is. Geen nachtbus. Weinig voorzieningen voor 15‑ tot 25‑jarigen. Zonder perspectief blijft handhaving dweilen met de kraan open.
Het recycletarief is misschien wel het meest zichtbare - en meest besproken - beleid van de afgelopen jaren. De gele zakken hangen als een slinger van frustratie door het dorp.
De standpunten:
· Realistisch Ambacht: gele zak ondergronds of weg; nascheiding.
· EVA: containers voor PMD bij eengezinswoningen.
· GroenLinks/PvdA: nascheiding onderzoeken.
· VVD: gemak voor de inwoner.
· D66: huidige systeem behouden, maar verbeteren.
· SGP‑ChristenUnie & CDA: scheiden bij de bron blijft uitgangspunt.
De gele zak is niet alleen afval. Het is een metafoor voor beleid dat goed bedoeld is, maar slecht uitpakt en dat niemand (behalve Realistisch Ambacht) durft terug te draaien.
De echte vraag van deze verkiezingen
Deze verkiezingen gaan niet alleen over zondagopenstelling, afval, woningen of asielopvang. Ze gaan over iets fundamentelers: Durven we te erkennen dat Ambacht verandert en durven we mee te veranderen?
Of blijven we doen alsof we nog steeds het dorp zijn dat we ooit waren, terwijl de realiteit allang een andere kant op beweegt? De vraag is ook: willen we mee veranderen? Want ook dat bepaalt waar je op stemt. Kies je conservatief of progressief?
Ambacht staat op een kruispunt.
De vraag is niet welke partij wint.
De vraag is welke versie van Ambacht we kiezen.
Ga dus stemmen, zodat de gemeenteraad een veel betere afspiegeling wordt van het gedachtegoed dat bij de Ambachtse bevolking aanwezig is. Wie niet stemt, moet zich afvragen of hij later nog kan klagen dat bepaalde minderheden onevenredig zwaar hun stempel drukken op de Ambachtse samenleving.
In Ambacht is de keuze dus reuze: van Huize Weltevreden tot fatsoenlijke flexwoningen, van de wisseling van de wacht tot houden zoals het is (het nostalgische 'behoud van het dorpse karakter'), van het (na)scheiden van afval tot het vóórkomen van (echt)scheiden bij het relatieloket.
Ambachters kunnen niet langer toekijken vanaf de zijlijn, Dit is het moment om op te staan, je stem te laten gelden en samen het dorp te vormen dat we wíllen zijn! Ga dus stemmen!!
Een nieuwe lente met een bloeiende natuur, een nieuw geluid, een nieuwe gemeenteraad. En met ook een nieuw ontluikende coalitie en college? Een nieuwe weg van onderhandelingen ligt weer voor ons...
Foto's: Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, Archief Ambacht.net
