Adrie Scheurwater: waterveiligheid is van levensbelang

HENDRIK-IDO-AMBACHT - Binnenkort kunt u weer stemmen voor de Tweede Kamer en voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dit zijn twee belangrijke - in de publiciteit staande - organen.

Waterschap: zorgt voor droge voeten 
Niet minder belangrijk zijn andere organen zoals de Provincie én het Waterschap. Het waterschap zorgt immers ‘droge voeten’ en voor onder meer het onderhoud van de dijken. (Ambtelijke) bestuurders van het waterschap, in onze regio het waterschap Hollandse Delta, hebben daarom een grote verantwoordelijkheid. Je ziet ze vaak niet op de voorgrond, daarom deze keer een interview met een oud-bestuurder uit Ambacht, namelijk Adrie Scheurwater. Hij was secretaris-rentmeester, dat wil zeggen secretaris van het bestuur en rentmeester of directeur van het Waterschap. 
In de decennia dat Adrie Scheurwater werkzaam was in het waterbeheer, veranderde Nederland ingrijpend. Waterschappen waren in die jaren nog robuuste, zelfstandige organisaties die zorgden voor droge voeten, veilige dijken en schoon water. Rivieren vielen onder Rijkswaterstaat, maar alles daaromheen — van buitenstedelijke sloten en wegen tot gemalen en bruggen — behoorde tot hun domein.

Van stadsvernieuwing naar waterschap 
Zijn loopbaan begon in 1975, toen de voorzitter van het waterschap Hoeksche Waard hem uit de wereld van de stadsvernieuwing in Rotterdam plukte. Binnen enkele jaren was hij secretaris-directeur van het waterschap IJsselmonde. In die tijd vergaderden de besturen vier keer per jaar, en veel besluiten waren vooraf al in de districten afgestemd. Het was overzichtelijker, maar de impact op de veiligheid en leefbaarheid was, aldus de Ambachtse waterschapper niet minder groot.

Werkzaamheden bij Waterschap
Scheurwater herinnert zich het dagelijks werk als breed en afwisselend: het onderhoud en de verpachting van gronden, toezicht op de waterkwaliteit en -kwantiteit, overleg met boeren, burgers en overheden, en soms het fysiek begeleiden van grote projecten. Het baggeren van de Waal, tot acht meter diep, is hem bijgebleven als een grote klus in de jaren tachtig/negentig.
Met de gemeenten bestond een verstandhouding die het midden hield tussen samenwerking en gezonde afstand. Ieder had zijn eigen takenpakket: de gemeente zorgde voor de bebouwde omgeving, het waterschap voor het water. De provincie fungeerde als toezichthouder en bemiddelaar, en de belangrijkste kwesties werden vaak buiten de officiële vergadertafel beklonken — tijdens informele gesprekken waar vertrouwen het cement was.

Aanleg Deltadijken
Rondom het eiland IJsselmonde werden de dijken verhoogd conform de Deltawet vanwege de watersnood uit 1953. Dit dossier bleef jarenlang bepalend. Het betekende dat allerlei juridische kwesties dienden te worden opgelost. Het betekende ook onderhandelen over de aankoop van grond en huizen. “Aan de Onderdijk woonde bijvoorbeeld Leen Vliegenhart, de vroegere bakker en als directeur moest ik dat pand kopen. Ik stuurde er een taxatie-commissie naar toe en die taxeerde dat pand op 275.000 gulden. Ik hoorde maar niets. Ik ging er ’s avonds een keer langs en Leen zei ‘kom even binnen’. Binnengekomen zei hij lachend: “Zie de schoorsteen daar, kijk daar staat de taxatie nog. Het bedrag vond hij dus te weinig.” Adrie: “Uiteindelijk werd het 375.000 gulden. Een bedrag dat Rijkswaterstaat betaalde, zoals in de Deltawet was bepaald.” Hij vertelde ook nog over een lokale bakker die bij zijn schadeloosstelling een deel van de omzet graag wat hoger inschatte dan de boekhouding toeliet. Dit zijn situaties waarin tact en mensenkennis minstens zo belangrijk waren als juridische expertise.

Reünie bij de rechtbank
Tussen de droge cijfers en lange vergaderingen door waren er ook momenten van spanning en onverwachte wendingen. Bijvoorbeeld bij de aankoop van een pand aan de Veersedijk/Van Akenwijk. “Zeven broers waren eigenaar van dit perceel. Eén ervan moest de gevangenis in en toen hij er uit kwam, kwam hij naar mij toe om zijn aandeel op te vragen. Ik zei dat dat gaat niet, want dan moet je bij de notaris zijn omdat er nog geen overeenstemming is over de aankoop. Die bepaalt wat jouw aandeel was. Deze notaris belde me later op en zei: pas op want een man met een pistool komt naar je toe, want hij wil zijn geld. Vervolgens vertelde ik de receptioniste: als deze man binnenkomt loop ik met hem weg en dan moet je de politie bellen. Echter toen hij bij mij op kantoor in mijn kamer kwam gaf hij aan zijn toestemming te geven als eerst van de eigenaren onder de voorwaarde dat hij een voorschot van me wilde hebben. Daarna belde ik met Rijkswaterstaat en vertelde hen dat het perceel zo’n 360.000 gulden waard is. Met goedkeuring van Rijkswaterstaat zei ik hem: ‘Als je instemt met de verkoop krijg je 10.000 gulden aan voorschot van me. Deze man ging akkoord met deze deal. Wel ik heb toen nog een rechtszaak moeten voeren om met alle broers overeenstemming te bereiken. Ze zagen elkaar nooit, maar toen dus wel! Uiteindelijk gingen ze allemaal akkoord,” aldus Adrie die met tevredenheid terugkijkt.

Achterambachtseweg
In Hendrik-Ido-Ambacht keerden bepaalde thema’s telkens terug: de Achterambachtseweg, de oevers van de Waal en de dijkversterking bleven bron van stevige discussies. Toch eindigde men meestal met een gezamenlijke kop koffie; tegenpolen die elkaar vonden in het gemeenschappelijk belang.

Komst politieke partijen
De komst van politieke partijen in de jaren ’90 veranderde volgens Scheurwater het speelveld. Waar eerst boeren en later bedrijven de toon voerden, kregen ingezetenen met stemrecht en hun vertegenwoordigers steeds meer invloed. Scheurwater benadrukt dat politieke kleur nooit mag verhullen wat de kernopdracht blijft: waterveiligheid boven alles.

Uitvoerende werkzaamheden bij de Veersedijk 

Vertrek
Zijn vertrek bij het waterschap kwam niet uit eigen beweging. Een nieuwe dijkgraaf bracht een nieuwe koers en kwam met verdenkingen, die uiteindelijk ongegrond bleken. Scheurwater nam op eigen initiatief ontslag als raadslid bij het CDA doordat allerlei wilde verhalen door de pers naar buiten werden gebracht. Hij ervaarde dit als een verlies van vertrouwen. De pers paste destijds nauwelijks hoor- en wederhoor toe. “Hulde hierbij aan TV Rijnmond, die een rectificatie plaatste,” aldus Scheurwater. De hele juridische kwestie bij de bestuursrechter heeft ongeveer 5 jaar geduurd. Tot een aansluiting bij het CDA kwam het niet meer.

Terugblik en toekomst
Vandaag kijkt hij trots terug op zijn carrière en wil dat het waterschap in de toekomst blijft bestaan. Hij is trots op hetgeen hij heeft bereikt door de inzet van zijn tijd. Verder wil hij niet dat de waterschappen ooit hun zelfstandigheid verliezen.. “De taak is blijvend, deze moet niet naar de provincie worden overgedragen. De waterveiligheid moet centraal blijven en die kan bij de provincie wel eens bij de belangenafweging ondergesneeuwd worden.”
Of onderbrengen bij de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid? Volgens Scheurwater heeft dit orgaan geen taak “wat betreft de strijd tegen het water. Dat zou in strijd zijn met de wet.” Deze werkt onder toezicht van gemeentes, van burgemeesters met gemeentelijke begrotingen. Ook daar kunnen gemeentelijke belangen belangrijker worden gezien dan de waterveiligheid.” Dat is voor hem ondenkbaar. Want: voor Adrie Scheurwater staat één ding vast: het water laat zich niet sturen door politieke agenda’s, maar vraagt om voortdurende, toegewijde zorg.