HENDRIK-IDO-AMBACHT -  De bespreking van het nieuwe coalitieprogramma Verantwoord Vernieuwend 2026-2030 werd dinsdagavond 15 september gedomineerd door een debat over de voorgenomen zondagopenstelling van winkels. Een motie van SGP-ChristenUnie en CDA om eerst inwoners, ondernemers en omwonenden te raadplegen voordat een definitief besluit wordt genomen, werd uiteindelijk verworpen met 13 stemmen tegen en 8 stemmen voor.

Zondagsrust versus keuzevrijheid
Voor de SGP-ChristenUnie staat de discussie niet alleen in het teken van participatie, maar ook van de waarde van de zondag als gezamenlijke rustdag. Fractievoorzitter Peter Boudewijn benadrukte dat de voorgenomen verruiming van de winkeltijden een grote beleidswijziging is die gevolgen heeft voor ondernemers, omwonenden en inwoners. Daarom vond zijn fractie dat eerst breed draagvlak onderzocht moet worden. “Maatschappelijke onrust kan ontstaan en het is daarom van belang om inwoners vroegtijdig daadwerkelijk bij de besluitvorming te betrekken,” aldus Boudewijn. Tegelijk gaf hij aan dat de partij vanuit principiële overtuiging tegen zondagopenstelling blijft, ook als uit onderzoek een meerderheid vóór zou blijken.

Het CDA, bij monde van nieuwe fractievoorzitter Corine van Driel, koos een iets andere insteek. Volgens haar gaat het niet om een principieel ja of nee tegen koopzondagen, maar om zorgvuldige besluitvorming. Zij wees erop dat er onder inwoners en ondernemers geen eenduidig beeld bestaat en dat vooral kleinere ondernemers anders geraakt kunnen worden dan grote winkelketens. Volgens het CDA is het opvallend dat de coalitie wél een uitgebreid draagvlakonderzoek wil doen naar asielopvang, maar geen onderzoek noodzakelijk vindt bij zondagopenstelling.

Coalitie eensgezind
De coalitiepartijen waren echter eensgezind. Realistisch Ambacht stelde dat zondagopenstelling al jarenlang onderwerp van verkiezingen is geweest en dat de verkiezingsuitslag voldoende democratische legitimatie biedt. Fractievoorzitter Frank van den Elsen sprak van een kwestie van ondernemersvrijheid en keuzevrijheid voor consumenten. Volgens hem is aanvullend of extra onderzoek niet nodig. VVD, D66, Gemeente Belangen, Leefbaar Ambacht en PRO wezen de motie af. Zij benadrukten dat ondernemers zelf moeten kunnen bepalen of zij op zondag open willen en dat er geen sprake is van een verplichting.

Ook D66’er Marcel de Groot stelde dat de discussie over zondagopenstelling al jaren wordt gevoerd en dat partijen zich hierover tijdens verkiezingen duidelijk hebben uitgesproken. De fractie zag geen meerwaarde in extra onderzoek en benadrukte dat de uitkomst van de verkiezingen voldoende democratische legitimatie biedt voor het voorstel.

Gemeente Belangen (Marjet Vogelaar) wees erop dat tijdens de coalitieonderhandelingen afspraken zijn gemaakt over verruiming van de winkeltijden. Zij noemde het een onderwerp waarbij coalitiepartners elkaar tegemoet zijn gekomen en sprak steun uit voor ondernemersvrijheid. Wel verwacht de fractie dat bij de verdere uitwerking aandacht blijft bestaan voor eventuele overlast door bevoorrading en verkeer. De partij stemde daarom tegen de motie.

Wethouder Jauharina Oelfke ontraadde de motie namens het college. Zij wees erop dat vier coalitiepartijen zich expliciet achter zondagopenstelling hebben geschaard en dat daarmee sprake is van een duidelijke politieke keuze. “Tot nu toe hebben diverse colleges altijd water bij de wijn gedaan, maar met dit college gebeurt dit niet meer.”

Afvalbeleid: strijd om de gele zak
Een tweede belangrijk onderwerp was het afvalbeleid. De coalitie wil onderzoeken hoe de overlast van de gele PMD-zakken kan worden verminderd en sluit alternatieven voor het huidige systeem niet uit.

Bij dit onderwerp plaatsten SGP-ChristenUnie en CDA vraagtekens bij de noodzaak van nieuwe onderzoeken. Volgens beide partijen zijn in de afgelopen jaren al verschillende studies uitgevoerd naar alternatieven voor afvalinzameling. Het CDA waarschuwde dat een alternatief alleen kansrijk is als milieuwinst behouden blijft en de kosten niet stijgen. De partij vroeg zich af of die combinatie wel haalbaar is.

Melis Nugteren (Leefbaar Ambacht) sloot zich daarbij aan. Hij wees erop dat het huidige recycletarief zowel financieel als milieutechnisch positieve resultaten oplevert. Volgens de fractie ligt het probleem vooral bij verkeerd gebruik van de gele zakken en zou gerichte handhaving mogelijk effectiever zijn dan een stelselwijziging.

Realistisch Ambacht benadrukte juist dat veel inwoners de gele zakken als een bron van overlast ervaren. Volgens de partij is daarom een breed onderzoek naar verschillende inzamelmethoden noodzakelijk om tot een toekomstbestendige oplossing te komen.

Wethouder Oene Doevendans bevestigde dat een omvangrijk onderzoek wordt voorbereid. Daarbij worden bestaande onderzoeken meegenomen, maar volgens hem is aanvullend onderzoek nodig omdat meerdere, uitgebreide scenario's naast elkaar worden gelegd. Wanneer de resultaten beschikbaar zijn, kon hij nog niet aangeven.

Asielopvang: verantwoordelijkheid en draagkracht
Ook het asieldossier zorgde voor discussie. Het coalitieprogramma kiest voor voortzetting van opvang binnen de kaders van de Spreidingswet, maar wil tegelijkertijd onderzoeken hoe opvang na 2027 eruit moet zien.

CDA’er Corine van Driel stelde dat Hendrik-Ido-Ambacht zijn verantwoordelijkheid moet nemen zolang opvang nodig blijft. Tegelijkertijd vroeg de partij zich af wat de waarde is van een draagvlakonderzoek als de gemeente wettelijk verplicht blijft opvang te realiseren. Ook wilde het CDA weten wanneer de coalitie vindt dat de draagkracht van Ambacht is bereikt.

De SGP-ChristenUnie constateerde vooral een spagaat tussen uitvoering van de Spreidingswet en het voornemen om opvang niet onbeperkt voort te zetten. De fractiewoordvoerder gaf aan de verdere uitwerking af te wachten.

Marjan Sierat (PRO) koos nadrukkelijk voor een mensgerichte benadering. Ze pleitte voor ontmoetingen tussen inwoners en asielzoekers en stelde dat onbekendheid vaak leidt tot weerstand. Asielzoekers verdienen volgens PRO een veilige plek in Ambacht.

Frank van den Elsen (Realistisch Ambacht) legde de nadruk op beheersbare opvang en het beperken van de instroom op nationaal niveau. Volgens deze partij moet opvang passen bij de omvang en draagkracht van de gemeente.

D66 benadrukte dat Ambacht eerder unaniem heeft gekozen voor opvang op het water en verdedigde het huidige coalitiecompromis als een redelijke voortzetting van het bestaande beleid.

Wethouder Doevendans gaf aan dat alle inhoudelijke keuzes rond asielopvang binnenkort afzonderlijk aan de raad worden voorgelegd. Ook komt er een participatietraject en een draagvlakonderzoek onder inwoners.

Sociaal domein: continuïteit met nieuwe accenten
Binnen het sociaal domein klonk vooral waardering voor de voortzetting van bestaande beleidslijnen. Het CDA noemde de aangekondigde brede visie op het sociaal domein een voortzetting van werk dat in de vorige bestuursperiode al was ingezet. Tegelijkertijd wilde woordvoerder Van Driel meer duidelijkheid over mogelijke bezuinigingen en de keuzes die nodig zijn om de oplopende kosten beheersbaar te houden.

SGP-ChristenUnie uitte zorgen over mogelijke verschraling van sociale voorzieningen en het terugdringen van subsidies. Deze fractie vroeg aandacht voor preventie en ondersteuning van kwetsbare inwoners. Ook vroeg zij aandacht voor het Relatieloket en een zorgvuldige evaluatie daarvan.

PRO pleitte voor extra investeringen in preventie, jongerenwerk, cultuur, sport en armoedebestrijding. Volgens de partij ontstaan zo minder problemen op langere termijn.

Dr. Daan van den Wollenberg (VVD) noemde het sociaal domein opnieuw het "koekoeksjong van de begroting". Volgens hem drukken de steeds verder oplopende zorgkosten andere gemeentelijke ambities weg. De liberalen steunen daarom maatregelen van het college om de kosten beheersbaar te houden. Tegelijkertijd erkende wethouder Hans Neijman dat veel beleidslijnen uit de vorige bestuursperiode worden voortgezet. Hij beloofde dat de uitwerking van de nieuwe Visie Sociaal Domein nog naar de raad komt. Ook de evaluatie van het Relatieloket wordt afgerond en voorzien van een voorstel voor vervolgbeleid.

Dr. Daan van den Wollenberg: sociaal domein is als een 'koekoeksjong' 

Startschot voor nieuwe bestuursperiode
Ondanks stevige discussies over koopzondagen, afval en asielopvang verliep het debat overwegend constructief. Meerdere fracties (zoals D66) riepen op om de politieke verhoudingen van de afgelopen periode achter zich te laten en samen te werken aan de uitvoering van het coalitieprogramma.

Met het verwerpen van de motie over zondagopenstelling lijkt de weg vrij voor behandeling van het voorstel om winkels op zondag toe te staan. Daarmee wordt één van de meest besproken verkiezingsbeloften van de nieuwe coalitie waarschijnlijk binnenkort werkelijkheid.