HENDRIK-IDO-AMBACHT - Het begon met een scène die bijna iedereen in Ambacht inmiddels kan dromen. Het tafereel dat twee afvalmedewerkers die de intacte gele PMD‑zakken inladen, terwijl de rommel die door vogels uit kapotte zakken is getrokken, blijft liggen alsof het niet bestaat. De bewoner die hen vroeg dit afval mee te nemen, kreeg een antwoord dat inmiddels het hele debat samenvat: “Daarvoor zijn we niet gekomen.” En toen Fixi later reageerde met “Als je er toch bij staat en er naar kijkt, kun je het net zo goed zelf doen,” sloeg de verbazing om in boosheid. Want het restafval dat op straat belandt, is vaak niet het afval van degene die het moet opruimen. Het is volgens velen afval dat het systeem zélf veroorzaakt.

Een dorp dat zich schaamt voor zijn eigen straatbeeld
Wie de vele reacties op Facebook van Ambacht.net leest, ziet inwoners van een dorp die zich lijken te schamen voor wat ze buiten zien. Ze beschrijven straten die “er niet uitzien”, zakken die “al dagen hangen en langzaam worden leeggepikt”, en plastic dat “richting een zwanennest waait”. Het beeld dat steeds terugkomt is dat van een dorp dat zijn eigen afval niet meer de baas is, maar daar zelf ook debet aan is.

Restafval richting zwanennest

De toon is soms bijna wanhopig. Mensen schrijven dat ze “er geen woorden voor hebben”, dat ze “zich dood ergeren omdat het voor hun deur ligt”, en dat ze “niet begrijpen dat dit beleid ooit is ingevoerd”. De gele zakken zijn niet langer een inzamelmiddel, maar een groot symbool van frustratie.  

Tegelijkertijd zien sommige bewoners dat het beeld niet overal hetzelfde is. Bij Ringstaete hingen bijvoorbeeld zakken met restafval; vogels scheuren die open, waarna maandverband, etensresten en vuil op straat belandde. Daar ruimden HVC‑medewerkers juist wél extra rommel op. Ze veegden het bij elkaar en namen het mee, ook al was het niet hun afval. Sommige bewoners spreken hun waardering uit voor dit extra werk. Het laat zien dat de praktijk per straat kan verschillen — en dat de medewerkers soms meer doen dan het protocol voorschrijft.

De groep, die het systeem afwijst
Een grote groep bewoners ziet het probleem niet in de mensen, maar in het systeem. Zij noemen de zakken “een mislukt experiment”, “een papieren werkelijkheid” en “een idee dat nooit bestand was tegen vogels, wind en gedrag”.

Voor hen is het simpel: de zakken horen niet te vroeg buiten te hangen. Ze horen niet open gescheurd te worden door vogels en andere dieren om etensresten te bemachtigen. Ze horen niet door de wijk te waaien. En als dat wél gebeurt, dan is het systeem niet robuust genoeg. Een veelgehoorde verzuchting is: “Waarom scheiden we afval nog? Het waait toch de natuur in.” En een ander schrijft: “Het systeem werkt niet, dat is duidelijk. Je ziet het elke week opnieuw.”
De buurgemeente Ridderkerk stopte al met de zakken. Andere gemeenten ook. Ambacht, zeggen zij, had moeten leren van die ervaringen.

De groep, die de bewoners aanspreekt
Maar er is ook een groep die de oorzaak bij de inwoners legt. Ook zij wijzen op zakken die dagen te vroeg worden opgehangen, op etensresten die in plastic zakken verdwijnen, op slordig dichtgeknoopte zakken die uitnodigen tot overlast. Hun boodschap is helder: “Als iedereen nou eens deed wat wordt gevraagd, was al dit gedoe niet nodig.” En een ander schrijft: “Zeuren kan iedereen, maar kijk vooral eens naar het gedrag van de aanbieders.”

Voor hen is het geen beleidsprobleem, maar een gedragsprobleem. Het systeem kan werken, maar niet als mensen het verkeerd gebruiken.

De groep die oplossingen wil
Tussen beide groepen zit een derde stroming: de oplossers. Zij denken in alternatieven: ondergrondse containers, nascheiding. Of: een veegwagen achter de ophaalwagen, meer handhaving, minder financiële prikkels. Hun toon is praktisch: “Gewoon een veegwagen erachteraan. Zo moeilijk is het niet.” En een ander schrijft: “Ondergrondse containers voor plastic! Probleem opgelost!”

Maar één oplossing duikt opvallend vaak op: ondergrondse PMD‑containers. En precies daar wringt het.   

Ondergrondse niet-gebruikte container, die mogelijk voor PMD beschikbaar komt 

Realistisch Ambacht: HVC lijkt geen PMD te willen hebben
In de discussie op Facebook duikt één zin op die het debat lijkt te kanteten. Een zin die Realistisch Ambacht aanhaalt en die veel verklaart: “Ook schijnt onze inzamelpartner het PMD niet te willen hebben als het ondergronds ingezameld is, wegens de kwaliteit.”

Dat lijkt een harde grens. Want het betekent dat een snelle overstap naar ondergrondse PMD‑containers niet mogelijk is, zolang HVC de PMD‑stroom weigert. Het verklaart waarom ongebruikte ondergrondse units niet zomaar kunnen worden geopend. En waarom het nieuwe college niet simpelweg kan zeggen: “Gooi het daar maar in.”

Realistisch Ambacht kiest daarom voor een breed onderzoek naar een volledig nieuw systeem, met nascheiding als voorkeursrichting. Maar ze waarschuwen ook dat overhaaste maatregelen geld kosten, en tijdelijke oplossingen later nóg meer geld kosten. Hun boodschap is nuchter: “We moeten nog even volhouden op de huidige manier.” En: “Het nieuwe college moet tijd krijgen om info te verzamelen.” Het is bestuurlijk verstandig. Maar politiek explosief: het betekent dat Ambacht nog minstens een jaar met de gele zakken blijft zitten.

Een dorp in een houdgreep
De gele zakken zijn niet het probleem. Ze zijn het symptoom van een systeem dat nooit bestand was tegen dieren, wind, misbruik door gebruikers en de insteek van de inzamelpartner. Want wat gebeurt momenteel en in de overgangsfase, waarvan de duur nog onbekend is? Wel, het volgende: 

-   Fixi stuurt standaardantwoorden die weinig vertrouwen wekken

-   De ophaaldienst werkt (in het algemeen) volgens strikte protocollen

-   En: de gemeente lijkt te weinig handhavingscapaciteit te hebben om verkeerd gebruik te corrigeren

Het resultaat is een dorp dat zich gegijzeld voelt door een systeem dat zichtbaar niet werkt.

Prangende vraag
De vraag is niet langer wie het afval moet opruimen. De vraag is: hoe lang accepteert Ambacht nog een systeem, dat het dorp zichtbaar vervuilt? Het nieuwe college staat voor een lastige keuze: snel ingrijpen met tijdelijke maatregelen, of zorgvuldig werken aan een nieuw systeem dat pas later kan worden ingevoerd.

Kortom: - Vele inwoners willen snelheid
              - Het bestuur wil zorgvuldigheid
              - En: HVC lijkt de grenzen te bepalen

Ambacht lijkt vast te zitten in deze driehoeksverhouding, die niemand heeft gewild.  Een verhouding die nog wel even zal duren. We laten ons daarom verrassen door het nieuwe, tussentijdse beleid van wethouder Oene Doevendans.