Asielboot splijt raad: Ambacht balanceert tussen menselijkheid, veiligheid en draagvlak
HENDRIK-IDO-AMBACHT - De gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht heeft op 2 februari een langdurig en soms scherp debat gevoerd over het Plan van aanpak voor duurzame opvang van asielzoekers. Hoewel het college benadrukte dat het slechts ging om een procedureel besluit -het starten van een onderzoek - bleek de vergadering vooral een principiële confrontatie over draagvlak, veiligheid, financiën en de morele vraag wat voor gemeente Ambacht wil zijn.
Aanleiding is het aflopen van de huidige overeenkomst met het COA op 1 juli 2026. Sinds medio 2023 vangt Ambacht circa 200 asielzoekers op een boot aan het Noordeinde. Op grond van de Spreidingswet is de gemeente verplicht deze capaciteit te blijven leveren. Het college stelt daarom voor te onderzoeken of duurzame opvang -gedefinieerd als minimaal vijf jaar - mogelijk is op twee watergebonden locaties: het huidige Noordeinde en de jachthaven Grotenoord. Tegen het plan stemden Realistisch Ambacht en Gemeente Belangen, die principieel bezwaar hebben tegen langdurige opvang en het participatieproces onvoldoende vinden. De VVD stemde, ondanks haar inhoudelijke afwijzing van asielopvang, wel vóór vanwege het belang van transparantie en de mogelijkheid tot participatie van de inwoners Ook SGP-ChristenUnie, D66, CDA, PvdA en EVA schaarden zich achter het voorstel.
Jachthaven Grotenoord: Mogelijke locatie duurzame opvang
De SGP-ChristenUnie sprak zich uitgesproken uit vóór het plan van aanpak. Fractiewoordvoerder Peter Boudewijn plaatste het debat nadrukkelijk in een moreel kader. Asielzoekers zijn volgens hem geen abstract beleidsvraagstuk, maar mensen die vaak tegen hun wil hun land hebben moeten verlaten. “Het gaat om mensen die zijn gevlucht voor oorlog en vervolging. Ze hebben huis en haard achtergelaten en weten niet of zij ooit terug kunnen,” aldus Boudewijn. Vanuit wat hij omschreef als Bijbelse barmhartigheid en rechtvaardigheid pleitte hij voor gastvrijheid, maar niet zonder grenzen. De SGP-ChristenUnie erkent de zorgen van inwoners en benadrukt het belang van draagkracht en participatie. Boudewijn sprak zijn duidelijke voorkeur uit voor opvang op het water, omdat dat de afgelopen jaren goed is verlopen en grootschalige opvang in het dorp voorkomt. Een AZC op land is voor zijn fractie uitgesloten.
Het morele appel van Boudewijn riep direct een reactie op van VVD-fractievoorzitter Daan van den Wollenberg. Hij voelde zich genoodzaakt te nuanceren dat partijen die kritisch zijn op opvang daarmee niet onmenselijk zijn. “Het feit dat wij het menselijke aspect niet expliciet benoemen, wil niet zeggen dat wij daar geen oog voor hebben,” stelde hij. Volgens Van den Wollenberg wordt in het debat soms de hulpbehoefte van asielzoekers als een absoluut uitgangspunt gepresenteerd. “Wij erkennen die hulpbehoefte wel, maar stellen daar nadrukkelijk de belangen van onze eigen inwoners naast,” zei hij.
Daan van den Wollenberg: soms wordt de hulpbehoefte van asielzoekers als een absoluut uitgangspunt gepresenteerd
Realistisch Ambacht zette daar een fel tegengeluid tegenover. Fractievoorzitter Doevendans verklaarde zijn partij principieel tegen asielopvang in Hendrik-Ido-Ambacht, ongeacht de locatie. De huidige asielboot noemde hij een “drijvend AZC” en volgens hem is de gemeente simpelweg te klein en te vol om langdurige opvang verantwoord te organiseren.
Hoewel Doevendans erkende dat de meeste asielzoekers zich correct gedragen, wees hij op incidenten en een toename van onveiligheidsgevoelens. Hij haalde een recent voorval in Stellendam aan en stelde kritische vragen over het gebrek aan gemeentelijke zeggenschap bij plaatsing door het COA. Dat de gemeente niet wordt geïnformeerd over individuele plaatsingen, noemde hij “onacceptabel”.
Realistisch Ambacht eiste daarnaast een expliciete garantie dat het college niet – nu of later – op zoek zal gaan naar opvanglocaties op land. Die toezegging kreeg hij uiteindelijk van wethouder Leo Platschorre.
Leo Platschorre: We onderzoeken slechts twee locaties. Er zijn geen parallelonderzoeken.
Gemeente Belangen deelde de zorgen over langdurige opvang, maar legde de nadruk op financiële en procedurele risico’s. Fractievoorzitter Nugteren waarschuwde dat afspraken voor vijf jaar of langer onverstandig zijn, zeker gezien de aangekondigde bezuinigingen op de asielbegroting. Volgens hem is het allerminst zeker dat het Rijk alle kosten blijvend zal vergoeden.
Ook het participatieproces kreeg kritiek. Inwoners worden volgens Gemeente Belangen pas betrokken nadat het college al twee locaties heeft geselecteerd. “Dat is geen participatie aan de voorkant,” aldus Nugteren. Zijn fractie stemde daarom tegen het plan van aanpak.
D66 steunde het plan van aanpak, maar vroeg nadrukkelijk aandacht voor de positie van de Ambachtse watersportvereniging bij de locatie Grotenoord. Raadslid Marcel de Groot stelde dat de vereniging zeer laat is geïnformeerd over het persbericht, waardoor bestuur en leden via de media werden geconfronteerd met mogelijke plannen. Hij vroeg of de watersportvereniging moet wijken als deze locatie wordt gekozen en of verplaatsing naar de Galgenplaat een serieuze optie is. Ook plaatste D66 vraagtekens bij de definitie van duurzame opvang op een boot, gezien de leefomstandigheden en beperkte privacy.
Marcel de Groot: voorzitter watersportvereniging is 'heel laat' geïnformeerd
Wethouder Leo Platschorre probeerde het debat te temperen door herhaaldelijk te benadrukken dat de raad geen besluit neemt over daadwerkelijke opvang, maar uitsluitend over het starten van een onderzoek. Definitieve keuzes volgen pas na locatieonderzoek en participatie, in de tweede helft van 2026. Over de watersportvereniging stelde hij dat de voorzitter vooraf is geïnformeerd en al langer betrokken is bij gesprekken over mogelijke herlocatie. Wat betreft veiligheid en plaatsing bleef Platschorre bij het standpunt dat het COA verantwoordelijk is en dat privacyregels gemeentelijke inzage beperken.
Broos evenwicht
Met steun van een meerderheid (Gemeente Belangen en Realistisch Ambacht tegen) kan het college nu starten met het onderzoek naar de twee waterlocaties en de participatie met inwoners. Tot die tijd blijft de asielboot het symbool van een broos evenwicht in de gemeente: tussen wettelijke plicht en lokaal verzet, tussen zorgen om veiligheid en de overtuiging, zoals Peter Boudewijn het verwoordde, dat asielzoekers bovenal mensen zijn.
