Evaluatie Relatieloket: Positieve ervaringen, zonder volledige langetermijnevaluatie en directe effectmeting blijft structurele bekostiging onzeker

HENDRIK-IDO-AMBACHT - Het relatieloket Hendrik-Ido-Ambacht biedt laagdrempelige, anonieme hulp bij relatieproblemen en wordt gewaardeerd door inwoners en netwerkpartners. De ondersteuning voorkomt zwaardere zorg en draagt bij aan het welzijn van gezinnen. Langetermijneffecten zijn echter door de anonimiteit lastig meetbaar. Dat blijkt uit de evaluatie van het loket. De gemeenteraad bespreekt deze evaluatie op 27 oktober en neemt op 10 november een besluit.

Doelstelling
Het Relatieloket, dat sinds oktober 2023 gratis toegankelijk is voor inwoners, biedt anonieme en laagdrempelige ondersteuning bij relatieproblemen. Het loket is opgezet in samenwerking met het Adviespunt Scheiden, Kind en Ouderschap (SKO) en de christelijke stichting De Vluchtheuvel. Ze bieden inloopspreekuren, kortdurende ondersteuning, groepstrainingen en advies aan netwerkpartners zoals kerken en scholen.

Zelfevaluatie, niet extern
In het evaluatierapport wordt niet expliciet een onderzoeksbureau of externe partij genoemd, die de evaluatie heeft uitgevoerd. De tekst spreekt over “de evaluatie van het relatieloket,” die op verzoek van de gemeenteraad is opgesteld en aangeboden. Dat wijst erop dat de evaluatie intern door of namens de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is opgesteld, samen met de uitvoerende partners (SKO en Stichting de Vluchtheuvel), en niet door een extern onderzoeksbureau.

Evaluatie
De evaluatie geeft aan dat:
· 89% van de bezoekers kwam via het spreekuur;
· 43% werd doorverwezen door het Sophia Sociaal Team;
 ·40% kwam op eigen initiatief.

De hulpvragen zijn urgent en relevant: 88% gaat over communicatieproblemen, gevolgd door opvoeding (28%) en juridische vragen (20%). Psychische klachten zoals slapeloosheid en depressie spelen bij 57% van de bezoekers, en 9% meldt verbale of fysieke agressie.

Beoordeling deelnemers
Bezoekers waarderen het luisterend oor, de anonimiteit en het feit dat hun vragen worden beantwoord. Samenwerkingspartners, zoals kerken, stellen fysieke ruimte beschikbaar en waarderen de geloofsgevoelige aanpak.

Waardevolle aanvulling
Volgens het college is het relatieloket een waardevolle aanvulling op het lokale zorgaanbod en voorkomt het escalatie naar zwaardere vormen van zorg. De maatschappelijke impact is groot: het loket draagt bij aan het welzijn van kinderen en voorkomt kosten die bij complexe scheidingen kunnen oplopen tot €40.000 per gezin per jaar. De aanpak heeft landelijke navolging gekregen in Molenlanden en Dordrecht en trok aandacht van de SGP-Tweede Kamerfractie. De anonimiteit blijkt bovendien een belangrijke stimulans: het verlaagt de drempel tot hulp. Cliëntervaringen en partnerfeedback vormen daarom de belangrijkste indicatoren.

Langetermijn evaluatie
Hoewel het relatieloket waardevolle, laagdrempelige hulp biedt bij relatieproblemen, blijft het meten van effecten lastig. Door de anonimiteit kunnen langetermijneffecten, zoals minder jeugdhulp of psychische klachten, niet systematisch worden gevolgd. Er is sprake van indirecte effectmeting: via cliëntervaringen, partnerfeedback en landelijke onderzoeken die het verband tussen relatieproblematiek en jeugdhulp bevestigen. Een volledige lange termijn evaluatie is door de opzet van het loket (anoniem en laagdrempelig) echter niet mogelijk.

Kosten
SKO en De Vluchtheuvel zijn de uitvoeringsorganisaties van het relatieloket. Hieronder een overzicht van de kosten voor het jaar 2025:

SKO ontvangt een hoger bedrag vanwege extra taken zoals websitebeheer, ontwikkeling van communicatiemateriaal, subsidieaanvragen en coördinatie. SKO fungeert ook als budgethouder voor externe kosten. Een deel van het totaal (€15.000) wordt gedekt uit regionale middelen; het resterende bedrag komt ten laste van de gemeentelijke begroting.

Twijfel over effectiviteit 
Tijdens de raadsbandeling van 7 juli had een groot deel van de gemeenteraad (VVD, EVA, Gemeente Belangen, Realistisch Ambacht en de PvdA) twijfels over de effectiviteit van dit loket. Een evaluatie over de resultaten van het loket is volgens de indieners al twee keer uitgesteld.

Zowel Gemeente Belangen als de VVD dienden  tijdens die raadsvergadering aanvankelijk een amendement in. Gemeente Belangen wil de werkzaamheden van het relatieloket via het sociaal wijkteam Hendrik-Ido-Ambacht onderbrengen bij het adviespunt SKO, zoals de gemeentes Papendrecht, Dordrecht en Zwijndrecht en niet bij twee organisatie, om zo de kostenpost van € 45.000 te verminderen." Het VVD-amendement wil het Relatieloket €45.000 geven onder voorbehoud van politieke besluitvorming na een evaluatie waaruit aantoonbaar moet blijken hoe effectief dit instrument is en wat het bijdraagt aan het sociale domein."

Van Die: “Resultaat loket lastig te meten. Kom daarom als raad met input”
Portefeuillehouder Van Die gaf tijdens de raadsbehandeling van 7 juli aan dat één amendement over de maatschappelijke meerwaarde gaat en het andere over de organisatievorm. Volgens de wethouder pasten beide amendementen van beide coalitiepartijen gemakkelijk in één amendement. “Het is in het algemeen moeilijk om SMART-doelen te koppelen aan algemene voorzieningen. Beide ingediende amendementen zijn goed te onderzoeken.” Er zijn volgens de wethouder kwantitatieve en kwalitatieve data (kpi’s) beschikbaar. Zoals: het meten van ervaring van bezoekers, een tevredenheidsonderzoek, meting of nog andere problemen meespelen. “Dat zegt echter nog niets over het uiteindelijke resultaat. Het blijft daarom lastig, als u daar input voor heeft, daar staan we open voor.”

Na de verkiezingen: besluit over structurele hulp
Het college stelt in het raadsvoorstel voor om het relatieloket in 2026 voort te zetten met een incidenteel bedrag van €45.000 en medio 2026 een besluit te nemen over structurele voortzetting vanaf 2027.