HENDRIK-IDO-AMBACHT - Er zijn gesprekken die je niet voert met een politicus, maar met een mens. Gesprekken waarin de dossiers, de coalitie en de hectiek van de formatie even verdwijnen. Verhalen waarin iemand vertelt wie hij is, waar hij vandaan komt en wat hem drijft. Het interview met Hans Neijman – gisteren beëdigd als wethouder – was precies zo’n gesprek.
Hij kwam de interviewruimte niet binnen als de nieuwe, afstandelijke bestuurder van een conservatieve coalitie. Ook niet als fractievoorzitter van D66, die ‘game changer’ wordt genoemd, maar als Hans. De D66’er is een man die zijn levensverhaal niet wegstopt, maar gebruikt om te begrijpen waarom hij doet wat hij doet. Een man die zijn adoptie, zijn jeugd, zijn werk en zijn vrijwilligersleven ziet als één doorlopende lijn van verantwoordelijkheid nemen. Hieronder het verhaal van Hans Neijman, niet van dé wethouder, maar van de mens achter de wethouder.
Een jeugd die zijn leven kleurde
Hans begint zijn verhaal bij het begin. Niet bij zijn carrière, niet bij zijn politieke loopbaan, maar bij zijn adoptie. Hij vertelt het zonder emotie, maar wel met een helder besef van hoe bepalend het is geweest voor zijn verdere leven.
Zijn adoptieouders, geboren in 1925 en 1926, groeiden op in Amsterdam tijdens de hongerwinter. Ze konden geen kinderen krijgen en kozen bewust voor adoptie. Hans kwam in 1961 in hun leven. Hij groeide op in een huis waar liefde en sociale betrokkenheid vanzelfsprekend waren. Zijn ouders namen familieleden in huis wanneer dat nodig was. Zij stonden klaar voor anderen en leefden met een vanzelfsprekende openheid die Hans tot op de dag van vandaag met zich meedraagt.
Tot zijn negende jaar woonde hij in Amsterdam, daarna verhuisde het gezin naar Zwijndrecht. Niet uit luxe, maar omdat in de sector van de scheepvaart – waarin zowel zijn vader als grootvader werkten – veel fusies waren. Hierdoor verhuisde zijn vader naar Rotterdam om daar te kunnen werken. In de jaren zestig had je nog een woonvergunning nodig. Bijna geen enkele gemeente in de Drechtsteden wilde destijds ‘buitenstaanders’ toelaten. Zwijndrecht was de uitzondering. Daar vond het gezin een appartement en daar vond Hans zijn nieuwe thuis.
Zwijndrecht in de jaren 70
Het is een jeugd die hem daar vormde: de liefdevolle ouders, het gevoel van welkom zijn, maar ook het besef dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt. Dat laatste zou later uitgroeien tot zijn diepste drijfveer: rechtvaardigheid.
Vormende jaren: leraren, idealen, een onverwachte afslag
Op het gymnasium in Dordrecht ontmoet Hans de mensen die hem richting geven. Zijn geschiedenisleraar voorspelde dat hij ooit burgemeester zou worden. Zijn leraar maatschappijleer prikkelde zijn politieke interesse. En zijn jonge leraar Nederlands, die moderne spelling accepteerde en dicht bij de leerlingen stond, liet hem zien dat regels soms mogen buigen als de menselijkheid erom vraagt.
Na zijn eindexamen begon hij eind jaren zeventig aan de studie politicologie in Rotterdam. Het was interessant, maar niet zijn toekomst. “Er viel geen droog brood mee te verdienen,” zegt hij nuchter. Hij stopte, ging in militaire dienst en rolde daarna via een duaal traject de Belastingdienst binnen. Later studeerde hij alsnog fiscaal recht aan Tilburg University, in deeltijd, naast zijn werk.
Ondertussen groeide zijn maatschappelijke betrokkenheid. Hij werd vrijwilliger bij de Dierenbescherming, reed jarenlang op de dierenambulance en werd penningmeester. In 2017 ontving hij een lintje voor zijn inzet. Het vrijwilligerswerk vormde hem minstens zo sterk als zijn studie of zijn werk. “Vrijwilligerswerk heeft me gevormd. Verantwoordelijkheid dragen vind ik fijn,” kijkt Hans terug. Dit is dan ook een rode draad: Hans is iemand die niet toekijkt, maar opstaat en meedoet.
Rechtvaardigheid als levenskompas
Tijdens het gesprek wordt snel duidelijk dat rechtvaardigheid voor hem geen abstract begrip is. Het is een waarde die diep in hem verankerd zit. Hij vertelt hoe hij in zijn werk bij de Belastingdienst jarenlang heeft gestreden tegen onrechtvaardige wetgeving. Box 3 noemt hij zonder omwegen “diefstal”. En over de toeslagenaffaire zegt hij: “Deze is niet uit te leggen, wel te verklaren.”
Hans is niet iemand die zich verschuilt achter systemen, maar die systemen juist wil verbeteren. Niet omdat hij gelooft dat de wereld maakbaar is, maar omdat hij gelooft dat je moet doen wat in je vermogen ligt. “Als ik onrecht zie, word ik boos. Dan raakt het me echt,” zegt de nieuwe wethouder bewogen. Dit is een kernwaarde die hem richting geeft, zowel in zijn werk als in zijn politieke keuzes.
Op vakantie met gezin
Karakter en stijl: open, eerlijk, soms een tikje naïef
Hans heeft geen verborgen agenda’s, zegt hij zelf, en kan slecht tegen mensen die die wel hebben. Hij vertelt over een accountant met wie hij werkte, die manipulatief bleek. Toen Hans hem ermee confronteerde, zei die man simpelweg: “Klopt.” Vanaf dat moment kon Hans nog steeds met hem samenwerken, zolang hij open en eerlijk bleef.
Die openheid is tegelijk zijn kracht en zijn kwetsbaarheid. Hij noemt zichzelf soms naïef en ziet niet altijd wanneer iemand een dubbele agenda heeft. In dat geval kiest hij ervoor om niet cynisch te worden, maar toch in vertrouwen verder te gaan. Zijn stijl is een mengvorm van zachtheid en zakelijkheid. De mens Hans Neijman kan empathisch zijn, maar ook hard als het moet. Hij bewaakt vooral één grens: eerlijkheid. “Zeg me gewoon waar ik aan toe ben. Dan weet ik wat ik moet doen,” is zijn heldere boodschap.
Sprong naar wethouderschap
Hans geeft aan dat hij acht jaar lang al kandidaat-wethouder voor D66 is. Maar met twee zetels kwam het er nooit van. Nu, in een unieke coalitie zonder de SGP en met D66 als ‘game changer’, valt het kwartje wél goed.
Het moment waarop hij ‘ja’ zei, was niet één seconde, maar een proces. Twijfel had hij ook: over de druk, over de politieke dynamiek, over de vraag of hij zichzelf niet zou verliezen in de hectiek. Maar de wens was er al lang. Als zeventienjarige zat hij bijvoorbeeld al in de Jeugdgemeenteraad van Zwijndrecht. En hij organiseerde als scholier een debat met Ed van Thijn. Het politieke engagement zat er dus vroeg bij hem in. Nu, op dit kantelpunt, voelt het alsof de cirkel rond is.
De beëdiging van Hans als wethouder
De kunst van yin en yang
Hans is zich bewust van zijn gevoeligheid voor kritiek. Dit is een gevolg van zijn jeugd, zegt hij zelf. Zijn ouders behandelden hem “als een prins”, waardoor hij later moest leren omgaan met tegenspraak. Hij bewaakt zijn balans door bewust te schakelen tussen hard en zacht. “Dan doe ik aan yin en yang. Soms moet ik tegen mezelf zeggen: stop nou even.”
De nieuwe bestuurder weet dat hij soms te veel verantwoordelijkheid naar zich toetrekt en soms te veel wil controleren. Dat hij soms te hard werkt. Zijn alarmbel gaat af wanneer Hans merkt dat hij geen afstand meer kan nemen. Dan moet hij terug naar “de zachte kant, naar rust, naar reflectie.” Wie hem dan scherp houden? “Dat zijn mijn gezin, mijn collega’s en mijn eigen vermogen om eerlijk naar mezelf te kijken,” zegt hij gedecideerd.
Beeld van yin en yang
Vooruitkijken: Hans over vier jaar
Wanneer Hans vooruitkijkt, denkt hij niet in beleidsdoelen, maar in menselijke waarden. Hij hoopt dat inwoners over vier jaar zeggen dat hij rechtvaardig was, betrouwbaar en benaderbaar. Dat hij deed wat hij kon, zonder zichzelf te verliezen.
De wethouder wil groeien in het bewaken van zijn grenzen, in het omgaan met kritiek en in het loslaten van controle. Hij weet dat het wethouderschap risico’s met zich meebrengt. Bijvoorbeeld: het risico dat hij zichzelf voorbijloopt of dat hij te veel verantwoordelijkheid op zich neemt. Maar hij neemt dat risico bewust, omdat hij gelooft dat verantwoordelijkheid dragen een plicht is, geen last.
Hans wil leren om nog beter te luisteren, nog beter te schakelen tussen hard en zacht, nog beter de menselijke maat te bewaken in een rol die soms vraagt om afstand.
De man met een missie: echtvaardigheid, betrokkenheid en dienstbaarheid
Mens met een missie
Zijn voorbeeld in leiderschap? Zijn geschiedenisleraar, die hem zag zoals hij was én zoals hij kon worden. Het is een mooi beeld: een jonge Hans, die een debat organiseert met Ed van Thijn. En: een Hans, die door een leraar wordt aangesproken op zijn talent. Wat hij tegen zichzelf zou zeggen op zijn eerste dag als wethouder? “Blijf jezelf. Blijf eerlijk. En blijf doen wat in je vermogen ligt.”
Waar hij het meest naar uitkijkt? Niet naar macht, niet naar (dikke) dossiers, maar naar betekenis. Naar de momenten:
– waarop hij iets kan betekenen voor een inwoner die vastloopt.
– waarop hij recht kan doen aan iemand die zich niet gehoord voelt.
– waarop hij de menselijke maat kan terugbrengen in een systeem dat soms te groot is geworden.
Dienstbaarheid
Kortom: Hans Neijman is geen wethouder, die zichzelf centraal stelt. Hij is een mens die verantwoordelijkheid ziet als plicht én als kans. En precies daarom is dit kantelpunt in zijn leven meer dan een politieke benoeming. Het is een bekroning van een levenslange zoektocht naar rechtvaardigheid, betrokkenheid en dienstbaarheid.
Op deze foto nog fractievoorzitter, maar nu wethouder mét hetzelfde open, eerlijke karakter
