Geheimhouding eerst, inspraak later: Ambachtse raad sterk verdeeld over aanpak opvanglocaties
HENDRIK-IDO-AMBACHT - De gemeente staat binnenkort voor een complexe bestuurlijke opgave. De huidige bestuursovereenkomst met het COA voor de opvang van 200 asielzoekers op een schip loopt op 1 juli 2026 af. Tegelijkertijd blijft de landelijke druk op opvangcapaciteit hoog en geldt de Spreidingswet, die Ambacht verplicht om 200 asielzoekers te huisvesten.
Het college wil daarom onderzoeken of er binnen de gemeente een duurzame opvanglocatie kan worden gerealiseerd voor minimaal vijf jaar. Voordat dat onderzoek start, legt het college een uitgebreid plan van aanpak voor aan de gemeenteraad. Dat plan beschrijft hoe mogelijke locaties worden onderzocht, wanneer inwoners worden betrokken en hoe de besluitvorming verloopt.
Het college wil eerst in beslotenheid vergaderen over de longlist met mogelijke opvanglocaties. In deze besloten vergadering neemt de raad dan besluiten welke locaties worden doorgeschoven naar de quickscan). De wetgever (Gemeentewet art. 23) heeft bewust gekozen om besluitvorming in beslotenheid toe te staan, omdat sommige onderwerpen niet openbaar kunnen worden besproken zonder schade voor de gemeente. Dit komt terug in artikel 37 van het Reglement van orde van de gemeenteraad. Dat betekent dat het verloop van een niet openbare vergadering met geheimhouding gelijk is aan een openbare vergadering en dat er dus besluiten kunnen worden genomen in een besloten vergadering over een lijst van geschikte opvanglocaties.
Volgens Gemeente Belangen en Realistisch Ambacht is dit een vorm van “embedded participation” (gestuurde participatie). Juist die volgorde - eerst geheimhouding, dan participatie - legt enkele bestuurlijk dilemma's bloot.
Het Plan van Aanpak bestaat uit:
VVD, CDA steunen college, GB en RA fel tegen insteek B&W
De Ambachtse VVD verdedigt de geheimhouding en de gekozen volgorde. Fractievoorzitter Daan van den Wollenberg noemt de kritiek op beperkte inspraak “pertinent onjuiste framing”. Volgens hem is het onverantwoord om inwoners te laten meedenken over locaties die mogelijk helemaal niet beschikbaar of geschikt zijn: “Je neemt inwoners niet serieus door hen eerst naar een voorkeurslocatie te vragen en daarna pas te ontdekken dat die locatie ongeschikt is.”
De VVD ziet participatie pas als zinvol wanneer er realistische scenario’s liggen. Tegelijkertijd benadrukt de partij dat Ambacht “volgebouwd” is en dat schaarse ruimte vooral naar woningbouw moet gaan. Een langdurig AZC is voor de VVD geen wenselijke ontwikkeling, al erkent zij de wettelijke verplichtingen. Voor de Ambachtse VVD zijn de opvangschepen aan Noordeinde de enige optie in Ambacht en alleen zo lang als de Spreidingswet van kracht is
Het CDA steunt de aanpak van het college en ziet de volgorde als een kwestie van bestuurlijke zorgvuldigheid. De partij vindt dat inwoners pas echt kunnen meedenken wanneer er concrete, uitvoerbare opties op tafel liggen: “Op deze manier kunnen we het samen ergens over hebben en voorkomen we juist onduidelijkheid.”
Het CDA kiest daarmee voor een proces waarin eerst de feiten worden verzameld en pas daarna het gesprek met inwoners wordt gevoerd. De partij ziet participatie als een inhoudelijke fase, niet als een startpunt.
Gemeente Belangen (GB) is uitgesproken kritisch. Fractievoorzitter Marjet Vogelaar stelt dat de VVD en GB “een duidelijk andere beleving hebben van participatie”. GB wilde dat inwoners al vóór de longlist konden meedenken over ideeën, criteria en mogelijke locaties. “Door het amendement is de mogelijkheid voor inwoners om hun kennis, ervaring en creativiteit aan de voorkant in te brengen weggenomen.” Het gaat hier om het amendement dat de Ambachtse gemeenteraad in december 2025 aannam, waarbij de meerderheid (VVD, CDA, SGP‑ChristenUnie, PvdA en D66) de participatie aan de voorkant schrapte uit het voorstel van Gemeente Belangen en Realistisch Ambacht.
Volgens GB wordt participatie nu gereduceerd tot het reageren op opties die al grotendeels door het college zijn bepaald. Marjet formuleert het scherp: “Dit zijn de locaties waaruit u mag kiezen, en daar moet u het mee doen.” GB ziet hierin een breuk met de Ambachtse Aanpak, waarin participatie juist vroeg in het proces hoort plaats te vinden. “Voor ons hoeft een vergadering onder geheimhouding niet, omdat wij geheel geen voorstander van een AZC zijn,” aldus GB.
Desgevraagd zegt Robbert Stoopman (GB): Door het in te voeren migratiepact voor een gezamenlijk Europees asielsysteem zien we dat er in Europa een verschuiving is naar het verminderen van de instroom van asielzoekers. Aansluitend heeft de landelijke politiek besloten om aanzienlijk te besparen op migratie, te weten van 8,9miljard(2026) naar 1,9 miljard in 2029. Dat houdt in dat Hendrik-Ido-Ambacht zich niet langdurig kan verplichten omdat we dan uiteindelijk zelf en dus onze inwoners de rekening dragen. En als de instroom van asielzoekers daadwerkelijk verminderd bouwen we dus uiteindelijk een AZC voor de leegstand.”
Noodopvang OK, AZC Nee!
Stoopman: “Trots op Ambacht! Hendrik-Ido-Ambacht heeft zich altijd barmhartig opgesteld voor mensen in nood. En die tAmbachtse basishouding zal niet veranderen.
4. Realistisch Ambacht: principieel tegen geheimhouding én tegen een AZC
Realistisch Ambacht (RA) neemt de meest principiële positie in en legt daarmee een extra bestuurlijk dilemma bloot: kan een raadslid deelnemen aan een besloten vergadering als hij principieel tegen geheimhouding is? De fractie kondigt aan de besloten vergadering te verlaten. Fractievoorzitter Oene Doevendans zegt: “Wij willen onszelf niet belasten met kennis die we niet mogen delen. Dit ís achterkamertjesbesluitvorming.” RA ziet geheimhouding niet als een bestuurlijke noodzaak, maar als een aantasting van de democratische controle. De partij stelt dat inwoners eerst moeten worden geraadpleegd over het draagvlak voor een langdurige opvanglocatie, voordat er überhaupt locaties worden onderzocht.
Daarnaast is RA inhoudelijk fel tegenstander van een AZC in Ambacht. De partij vindt de gemeente te klein, te volgebouwd en te kwetsbaar qua handhaving: “Ambacht is niet geschikt voor een langdurig AZC. Als de Spreidingswet vervalt, willen wij de opvang afbouwen en stopzetten.” RA accepteert alleen tijdelijke opvang op een schip zolang de wet dat verplicht. Daarmee staat de partij niet alleen tegenover het college, maar ook tegenover de meerderheid van de raad, die wél bereid is duurzame opvang te onderzoeken. “Tijdelijke noodopvang voor acute oorlogsvluchtelingen (zoals Oekraïense ontheemden) blijft wat ons betreft in de toekomst in onze gemeente mogelijk.”
Het Plan van Aanpak bespreken de raadsleden op 21 januari en op 2 februari nemen ze een besluit over dit plan.
De opvang van Oekraïense ontheemden vindt plaats op de Rossini
Foto's: Archief Ambacht.net, Ambachtse VVD
