Alles over Hendrik Ido Ambacht...

Column

Breiwerk (maandag 21 februari 2005)

"Mam, waarom heeft u twee breipennen nodig voor een breiwerk? Een pen kan toch ook?" Slim bedacht van onze dochter Mathilde. Maar helaas, met één breipen kom je geen steek verder, zo verzekerde moeder haar. Inderdaad, dan wordt het meer een broddel- dan een breiwerk. Dan is de (hype[r]link) met de politiek snel gemaakt. Als u even doorleest, komt u er achter wat het verband is. Op mijn vraag wat hij het liefst leest in de krant, geeft zoon Robert steevast het antwoord: "stripverhalen". Nee, lees ik graag een rubriek Propjes, die niet geschreven is door een journalist die zijn ei niet kwijt kan. Het betreft juist een bekende columnist die met een populaire CU-stijl in een degelijk en doorwrocht partijblad van een andere calvinistische partij schrijft. Verder ben ik dol op feuilletons. Daar zit tenminste een rode draad in. Dan gaat het om feuilletons op het hoogste niveau: over Jan-Peter & Gerrit, Wouter & André, Bas & Jozias of over Mientje of over de vakantiebruyne Menno. Binnen de rubriek feuilletons heb je soorten en maten. En als politicus - u raadt het al - lees ik vanzelfsprekend de politieke feuilletons.

In de kruising van de landelijke en de gemeentepolitiek heb je ook van die vervolgverhalen. Een ervan betreft de gekozen burgemeester. Een feuilleton, die blijft boeien. Komt die er nu wel? Zo ja, gebeurt dat in alle gemeenten tegelijkertijd? Interessant is vanzelfsprekend ook de positie van de wethouder. Wordt de wethouder in de toekomst het hulpje van, zoals onze oosterburen zeggen, "Herr Oberburgermeister"? Krijgen we Belgische toestanden?

Zoals zo vaak in de politiek zijn de meningen verdeeld. Interessant is bijv. de opvatting van onze burgemeester. In een fractiebulletin werd hij onlangs geïnterviewd. Hij gaf toen aan dat hij bij een gekozen burgemeester het liefst zelf zijn wethouders wil kiezen. Dit gaat de richting op van een presidentieel stelsel (in het klein) dacht ik toen. Ja, als meer burgemeesters deze opvattingen delen, kan ik me voorstellen dat wethouders wat zenuwachtig op hun stoelen zitten te schuiven en zelfs - zo het een echte gilde betaamt- eigen echte lobbyclub hebben opgezet in de vorm van een landelijke vereniging van Wethouders. Naast het gilde van burgemeesters, van gemeentesecretarissen en -recent- van griffiers, nu dus ook een "Verein" van Wethouders. Ik weet niet of veel wethouders in Ambacht en omstreken inmiddels al lid zijn. Overigens ik las onlangs dat er ook een Nederlandse Vereniging voor Raadsleden schijnt te zijn. Nee, ik ben geen lid!!

De grootste oppositiepartij in den lande, de PvdA, lijkt enigszins in verwarring te zijn over het standpunt van de gekozen burgemeester. Ik schreef al, dat onze burgervader (nog staande boven de partijen maar wel lid van de PvdA) zijn eigen wethouders wil kiezen. Maar gelukkig krijgt hij in zijn partij tegengas. Zelfs vanuit de Pvda-Kamerfractie. Een "Geachte Afgevaardigde" van deze fractie kreeg bij voortschrijdend inzicht de idee om een initiatiefwetsvoorstel in te dienen. PvdA-kamerlid Boelhouwer kwam onlangs met een wetsvoorstel om de burgemeester door de gemeenteraad te laten kiezen. Geen volksdemocratie dus!
Zijn motivatie vind ik overtuigend. Hij vindt namelijk de keuze van het kabinet voor een direct gekozen burgemeester binnen een collegiaal bestuur onduidelijk.
In ambtelijke taal heet het: "Of de direct gekozen burgemeester regeert relatief autonoom als "president" over zijn gemeente, dat wil zeggen dat hij zelf zijn wethouders benoemt en ontslaat en zelf een programma vaststelt óf de burgemeester moet steun voor zijn beleid en voor zijn wethouders verwerven bij de raad om te kunnen besturen.
Het eerste geval wordt door het Kabinet niet nagestreefd: het kabinet wil immers geen presidentiële burgemeester.
In het tweede geval is niet duidelijk wat een directe verkiezing van de burgemeester zou kunnen verbeteren aan de kwaliteit of daadkracht van het gemeentebestuur. Immers in het door het kabinet voorgestane stelsel krijgt de burgemeester niet meer bevoegdheden en taken dan de huidige burgemeester en blijft het hoofdschap van de raad intact".

Een raad, die zichzelf respecteert kan zich mijns inziens geheel met deze argumentatie instemmen. Bij de verkiezing door de raad wordt de positie van burgemeester ook gelijkwaardig aan die van de wethouders. Dit zal het collegiale karakter van het lokale bestuur verder versterken. De raad blijft bij dit wetsvoorstel het enige orgaan dat wethouders kan benoemen of ontslaan.
Essentieel lijkt me dat de wethouder politicus is en blijft. Het zou zeer ongewenst zijn als de wethouder de status krijgt van een verpolitiekte ambtenaar of een verambtelijkte politicus.

En zo modderen we in onze Nederlandse polder maar door. Het burgervaderschap verandert en krijgt een nieuw jasje. Het wethouderschap wordt een soort koorddansen: hoe hou je de burgemeester en de raad of afstand en te vriend? Geen loopjongen van de raad, maar zeker niet van de burgervader.

Deze column stond dit keer niet in het teken van de Ambachtse problemen, zoals de hangjeugd of het parkeren van auto's. Persoonlijk vind ik het jammer dat dit laatste onderwerp zo laag op de politieke agenda staat. Het vorige "kabinet" van Ambacht zou het onderwerp hoge prioriteit geven, het huidige Ambachtse vroedschap dus ook. Maar vanwege financiële omstandigheden en de verminderde aandacht voor het wijkbezoek, daalde dit onderwerp helaas met stip! Hierbij laat het bestuur een steek vallen!
Politiek blijft breiwerk. Twee pennen heb je nodig: raad en het college. Beiden laten weleens een steek vallen. Met drie pennen breien (raad, burgemeester en wethouders) laat je nog meer steken vallen.

Toch overheerst de Ambachtse gemoedelijkheid: waar je komt in de regio nog tegen dat je als vader op de fiets in de ochtendgloren je dochter naar school brengt en op een onbewaakt moment in de fietsroute door de Volgerlanden de primus inter pares van de raad, -in gewoon Nederlands de burgervader (zonder bewaking) met zijn hond ziet wandelen? Ja, in Ambacht in het goed vertoeven. Burgemeester en raadsleden komen elkaar op straat tegen en kinderen kunnen hier (tussen geparkeerde auto's) hun leefgenot hebben.